Een verschrikkelijke Vrijdag.

Een verschrikkelijke vrijdag
Hoofdstuk uit ‘Bijbelse tijdgenoten’ van prof. Bob Smalhout

============
DE ROMEINSE SOLDATEN die op vrijdagmorgen 3 april van het jaar 33 op de heuvel Golgotha 10 á 20 cm lange spijkers door de polsen en voeten van een drietal veroordeelden sloegen, hebben zich niet gerealiseerd dat zij medewerkten aan een drama dat het aanschijn van de wereld zou veranderen. Ze wisten zelfs niet dat het 3 april was want onze tijdrekening bestond toen nog niet. Officieel was het de 14e van de maand Nisan van het joodse kalenderjaar 3793.
Het is deze gebeurtenis en de daarop volgende wederopstanding van Jezus uit de dood, die op Goede Vrijdag en Pasen over de hele wereld herdacht en gevierd wordt door meer dan één miljard Christenen. En het martelinstrument, het kruis, werd het symbool van dit nieuwe geloof, tot op de dag van heden.

Goede vrijdagIII
Er is betrekkelijk weinig literatuur over de medische kant van het lijdensverhaal. Zo komt het dat miljoenen Christenen, die op de één of andere wijze als uiting van hun geloof een crucifix of kruisje dragen, niet weten van wat voor hels instrument hun vaak fraai bewerkte sieraad de gestileerde afbeelding is. De evangelisten schreven er verder niets over, omdat dit in hun tijd gewoon niet nodig was. Kruisiging was toen een vaak toegepaste vorm van doodstraf en iedereen in het Romeinse Rijk wist hoe dat ging en wat dat betekende. Vandaar ook dat het kruis, als symbool van het Christendom, pas heel geleidelijk in zwang gekomen is, lang nadat kruisiging als methode van terechtstellen in het jaar 337 door Constantijn de Grote was afgeschaft. De kruisdood was namelijk zó verschrikkelijk, dat tot t 400 na Christus niemand op het idee kwam om het kruis als symbool te gaan gebruiken. Net zomin als de hedendaagse mens het in zijn hoofd zou halen een zilveren elektrisch stoeltje of een gouden gaskamertje als object van devotie om de hals te dragen.
Het kruisigen was geen Romeinse uitvinding doch de Romeinen hebben het in Carthago leren kennen bij de Phoeniciërs. Ze hebben het overgenomen en geperfectioneerd tot een bijna wetenschappelijk uitgedachte methode om een maximale pijn te veroorzaken en een in lengteduur te doseren doodsstrijd te bewerkstelligen. De terechtstelling met behulp van het kruis is bijna 1000 jaar in gebruik geweest. De Romeinen ge-bruikten het als straf voor slaven en krijgsgevangenen en bij ernstige mis-daden zoals bijvoorbeeld desertie uit het leger, hoogverraad en moord. Romeinse vrije burgers waren bij de wet beschermd voor deze vorm van terechtstelling die altijd in het open-baar plaatsvond. Bij iedere stad stonden één of meer kruizen permanent opgesteld, zoals vroeger in onze streken het schavot en de galg.
Het kruisigen van Christus was op zichzelf dan ook geen opzienbarende gebeurtenis. Zulke terechtstellingen gebeurden met grote regelmaat. Het is van de Romeinen bekend dat bij massaexecuties in de circussen, de arena er soms als een woud van kruizen uitzag. En nadat de zogenaamde Spartacusopstand in het jaar 71 voor Christus was neergeslagen, werden er alleen al langs de Via Appia van Capna tot Rome 6472 kruisen geplaatst. Aan elk ervan hing een opstandige slaaf of gladiator.
Het was gebruikelijk dat de veroordeelden geheel naakt de dwarsbalk zélf naar de plaats van executie droegen. Dat was een extra pijniging want meestal was het slachtoffer al met beide armen uitgestrekt aan die balk vastgebonden. Zo rustte het gewicht in feite op de uitsteeksels van de bovenste rugwervels en de laagste nekwervels. Mocht de veroordeelde onderweg struikelen dan werd hij meestal ernstig gewond, want hij viel voorover plat op zijn gezicht. Daarbij kreeg hij nog het gewicht van de balk in zijn nek. Hij kon zijn gezicht niet beschermen daar zijn handen wijd uitgestrekt aan het stuk hout vastgesnoerd waren. Bij die valpartijen braken soms de neus, jukbeenderen en de tanden van de ter dood veroordeelde. Ook Jezus heeft niet het gehele kruis gedragen. Hij droeg alleen de dwarsbalk. Deze was van cipressehout en zal ongeveer tussen de 30 en 50 kg gewogen hebben, het gewicht dus van 1 á 2 zakken cement. Het gehele kruis woog tussen de 100 en 150 kg en was dus niet door één persoon te tillen geweest. Eenmaal op de executieplaats aangekomen waren er twee mogelijkheden. De veroordeelde kon met touwen of riemen aan het kruis worden bevestigd of met behulp van spijkers. Veelal werd echter gebruik gemaakt van spijkers. Deze waren 7 tot 20 cm lang, vierkant in doorsnede, spits beginnend en met een maximale dikte van 6 tot 9 mm. Het vastnagelen van het slachtoffer ging als volgt in zijn werk. De dwarsbalk werd op de grond gelegd. De
veroordeelde moest eveneens op de grond gaan liggen en wel met de schouders op de balk. Zijn hoofd hing dan achterover en zijn armen werden wijd uitgespreid. Terwijl één of twee soldaten een arm vasthielden aan hand en elleboog, zette een andere soldaat een spijker met de punt in de pols, precies waar de onderarm overgaat in de hand, onder de duimmuis en exact in het midden. Met één forse hamerslag werd de spijker door de pols geboord en met nog een aantal andere slagen zat het geheel goed vast aan het hout. Daarna werd de andere pols bevestigd. De gehele procedure kostte slechts enkele minuten.
Het is niet juist dat de spijkers door de palm van de handen werden geslagen. Het is bewezen dat op die plaats het lichaamsgewicht niet kan worden gedragen. Handen scheuren dan gewoon in de lengterichting door. Een 10 cm lange spijker werd precies in de door de Franse anatoom Destot beschreven spleet tussen de zogenaamde handwortelbeentjes geplaatst. Deze werden hierdoor als het ware ontwricht en verplaatst maar niet verbrijzeld. Een ieder die wel eens een pols heeft ontwricht, verstuikt of gebroken, heeft enig idee hoe dat aanvoelt. Maar dat was nog niet alles. Door de pols loopt een belangrijke zenuw, de de nervus medianus. Deze zenuw heeft een dubbele functie. Hij dient zowel voor de beweging van onder meer de duim als voor het gevoel in een deel van de hand. Deze nervus medianus werd door de spijker bijna altijd geraakt. Het aanraken en beschadigen van een zenuw veroorzaakt één van de meest heftige pijnen die er mogelijk zijn. De zenuw werd over de scherpe kanten van de spijker gespannen als een snaar over de kam van een strijkinstrument. Bovendien werd door dezelfde zenuwprikkeling de duim in een krampachtige toestand kromgebogen zodat de duimnagel in de hand-palm drukte.
Op Golgotha stonden lage kruisen. Ze stonden er al vele jaren en voor de Romeinse legioensoldaten was de kruisiging op vrijdag 3 april van het jaar 33 dan ook een routinekarwei.

Goede vrijdag I
Christus werd aan een laag T-vormig kruis gehangen en niet aan een vier-armig kruis, zoals dat in alle kerken te zien is. Zulk een kruis bestond óók wel en het heette crux capitata, doch het was onpraktisch en werd zelden gebruikt. Als de veroordeelde eenmaal aan het dwarshout hing, werden zijn knieën door de soldaten gebogen totdat één van de voeten plat tegen de stipes gedrukt kon worden. Dan werd een f 20 cm lange spijker dwars door de wreef van die voet geslagen, juist tussen het tweede en derde middenvoetsbeentje. Als de spijker er aan de voetzool weer uitkwam werd het andere been zo gebogen dat de spijker ook door de tweede voet kon worden geslagen tot in het hout van de paal. Zo hing dan de veroordeelde aan drie spijkers. Het bloedverlies was gering, maar de pijn ondraaglijk en de doodsstrijd begon.
De dood trad echter niet snel in. Afhankelijk van de conditie van de veroordeelde en de techniek van het kruisigen, duurde het sterven vele uren en vaak tot de volgende dag. Er zijn gevallen beschreven dat de ge-kruisigde ruim twee dagen in leven bleef. Waaraan stierf het beklagenswaardige slachtoffer tenslotte en wat was medisch gesproken de uiteindelijke doodsoorzaak? Dat is met redelijke zekerheid te reconstrueren. De wonden in de polsen en voeten waren niet levensgevaarlijk, evenmin als het geringe bloedverlies. Neen, de dood trad in door een geheel ander mechanisme. Als men iemand aan de polsen ophangt zakt het lichaam door de zwaartekracht naar beneden. Hierdoor komt er een grote spanning te staan op de spieren van de armen, de schouders en de borst. De ribben worden naar boven getrokken en op die wijze komt de borstkas in maximale inademingsstand te staan. De gekruisigde kan nog ademen met behulp van zijn middenrif. Maar het is dan moeilijk om uit te ademen en de veroordeelde begint het na 10 minuten benauwd te krijgen. Hij is dan enigszins te vergelijken met een longpatiënt die een ernstige astmaaanval heeft. De zwaar belaste arm-, schouder- en borstspieren geraken in een uiterst pijnlijke kramptoestand.
De spierstofwisseling wordt verhoogd terwijl daar door een belemmerde bloedcirculatie in de ledematen onvoldoende zuurstof voor beschikbaar is. Het resultaat is onder meer de productie van grote hoeveelheden melkzuur, waardoor er tenslotte in het gehele lichaam een verzuringsproces optreedt. De situatie wordt verergerd doordat de veroordeelde, zoals eerder opgemerkt, niet goed kan uitademenen en daardoor zijn door het lichaam geproduceerde koolzuurgas niet meer volledig kwijt kan. Het slachtoffer begint extreem te transpireren waardoor letterlijk het doodszweet met stromen langs zijn lichaam loopt. Ook het hart begint het langzamerhand op te geven. Tenslotte sterft het slachtoffer aan shock en verstikking. Dit kan reeds binnen het half uur geschieden. De Duitsers pasten deze dodelijke marteling onder meer in het concentratiekamp te Dachau toe. Ze hingen dan hun slachtoffers met een touw aan de polsen op.
Zulk een betrekkelijk snelle dood was niet de bedoeling van de Romeinen. Daarom werden ook de voeten vastgespijkerd. De veroordeelde kon dan de dreigende verstikking tijdelijk onderbreken of uitstellen door zich op de voetspijker af te zetten, de benen te strekken, het lichaam omhoog te drukken en zodoende de arm- en borstspieren wat te ontlasten. Dan kon hij weer korte tijd redelijk goed ademhalen. De verzuring van het lichaam werd wat minder en de vale gelaatskleur verdween. Maar het staan met het volle lichaamsgewicht op een vierkante spijker die dwars tussen de middenvoetsbeenderen is geslagen, veroorzaakt een onhoudbare pijn. De veroordeelde buigt dan weer spoedig de knieën en zakt naar beneden totdat hij weer aan de spijkers in de polsen hangt. Zo rekt de gekruisigde het armzalige leven. Steeds weer zal hij zich moeizaam opdrukken en zich daarna gedwongen door de pijn laten zakken. Zijn door de voorafgegane geseling kapotgeslagen rug wordt daarbij door het ruwe hout voortdurend opengescheurd. Op en neer, tienmaal, honderdmaal totdat de uitputting het hem dat verder onmogelijk maakt en hij sterft aan verstikking.
Nadat de dood was ingetreden, bleven de lichamen der veroordeelden vaak aan het kruis hangen tot ze door roofdieren of door vogels werden verslonden of er door ontbinding van afvielen. Golgotha betekent niet voor niets ‘schedelplaats’. Evenwel kon de familie van de terechtgestelde het dode lichaam opvragen aan de Romeinse autoriteiten teneinde het te begraven. Dit werd vaak toegestaan zonder dat daarvoor extra kosten in rekening werden gebracht. Alleen moest dan de dood officieel zeker gesteld worden met behulp van een lanssteek dwars door de borst.
Het was soms een heel werk om de dode weer van het kruis te krijgen. De vierkant gesmede spijkers zaten soms zo vast in het taaie cipressen-hout, dat men soms met een bijl of een zaag de veroordeelde moest losmaken. Hij werd dan begraven met een stuk hout nog aan de spijkers, die nog in zijn ledematen zaten. spijker die er nog dwars doorheen steekt.
Voor ons, als mensen uit de twintigste eeuw, klinkt dit alles als ijzingwekkende doch medischhistorisch gezien interessante geschiedenis. Maar voor de inwoners van het Romeinse Rijk anno 33 waren dit zeer actuele feiten. Thans is in het licht van deze gegevens de Passie van Pasen, de lijdensgeschiedenis van Jezus de Nazareeër, beter te reconstrueren.
De feitelijke passie begon op donderdag 2 april, de 13e Nisan van de Joodse kalender. Nadat Jezus om ongeveer 9.00 uur ‘s avonds met zijn discipelen de maaltijd had beëindigd, die als Laatste Avondmaal de ge-schiedenis zou ingaan, verliet hij het oude Jeruzalem via een zuidoostelijke stadspoort. Hij was toen nog maar in gezelschap van elf volgelingen. Judas Iskariot had reeds tijdens de maaltijd de eetzaal verlaten om zijn leermeester te verraden. Na het in noordwestelijke richting volgen van de vallei van de beek Kidron, kwam de groep na ongeveer 2 km lopen in een tuin genaamd Gethsémane aan de voet van de Olijfberg. Daaruit was de gehele stad te overzien. De grote, fraai gerestaureerde tempel van Salomo en de burcht Antonia, waar de Romeinse gouverneur of procurator Pilatus zetelde, waren zelfs in het duister nog waarneembaar. In die idyllisch gelegen tuin overviel Jezus, die wist wat hem te wachten stond, een wurgende angst.

Goede vrijdag II
Zijn discipelen, verzadigd van de maaltijd, vielen de één na de ander in slaap. Beroofd van iedere menselijke steun werd hij, zoals de medicus-discipel Lucas schrijft ‘… dodelijk beangst. En zijn zweet werd als bloeddruppels, die op de aarde vielen’ (Luc. 22:4.4.). Het zweten van bloed, medisch bekend onder de naam haemathydrosis, is uiterst zeldzaam en schijnt te kunnen voorkomen bij extreme emoties. Zo beschreef de Nederlandse scheepsarts D.H. Gallandat in de Verhandelingen van de Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen van 1773 een geval van haemathydrosis bij een 30-jarige Deense zeeman. Tijdens een ontzettende storm, waarbij het schip dreigde te vergaan, werd de matroos zo door paniek bevangen dat het angstzweet van zijn gezicht droop. Dit zweet was rood gekleurd door bloed. Bij nauwkeurige inspectie door de scheepsarts bleek uit de huidporiën bloedig zweet te komen. De zeeman had daarbij tijdelijk het bewustzijn verloren. Deze unieke waarneming werd door dr. Gallandat gedaan in 1751.
Om middernacht vond de arrestatie plaats. Judas verried Jezus met een kus. De discipelen vluchtten, één ervan zelfs praktisch naakt met achterlating van zijn kleding. Via de weg die Jezus gekomen was, werd hij ook weer teruggevoerd. Men bracht hem naar het huis van de hogepriester Caiaphas, vlakbij de zaal van het Laatste Avondmaal. De eerste ondervraging, ten overstaan van de joodse Raad, vond plaats door de oudste hogepriester Annas. Deze was meer dan 8o jaar oud, een man van grote politieke invloed en schoonvader van de jongere hogepriester Caiaphas. Annas vroeg Jezus wat voor een leer hij eigenlijk verkondigde. ‘Vraag het aan degenen die gehoord hebben wat ik heb gesproken,’ was het antwoord. Dat werd als een brutaliteit beschouwd en de dienaren van de hogepriester sloegen erop los en spuwden de gevangene in het gezicht. Tegen het ochtendgloren werd hij geboeid naar Caiaphas gebracht, de tweede hogepriester.
Caiaphas hield zitting met de grote Joodse Raad, het Sanhedrin, dat, als het voltallig was, uit 71 personen bestond. De taak van dit hoogste rechtscollege was het bewaken en het op de juiste wijze toepassen van de duizend jaar oude joodse wetten die reeds stamden uit de tijd van Mozes en die gebundeld waren in de Talmoed. Deze wetten behoorden tot de beste die er tot die tijd waren geweest en vele ervan zijn ook nog heden volmaakt actueel. Als zodanig was het Sanhedrin een voorbeeldig en eeuwenoud juridisch instituut. De leden van het Sanhedrin moesten dan ook aan hoge intellectuele en sociale eisen voldoen. Voor het nemen van een belangrijk besluit, zoals een ernstige veroordeling, waren meestal twee zittingen nodig. Die zittingen moesten echter op twee achtereenvolgende dagen plaatsvinden. Er mocht geen dag tussen zitten. Dit was nu een probleem in het geval van Jezus. Het was in de nacht van donderdag op vrijdag. Op vrijdagavond begon zowel de Sabbat als het Paasfeest en dan kon er geen recht gesproken worden. Daarom kwam de Raad ‘s ochtends heel vroeg voor de tweede maal bijeen onder voorzitterschap van Caiaphas, die toen al elf jaar in functie was en die vermoedelijk goede relaties onderhield met de Romeinse procurator of landvoogd Pontius Pilatus.
Het Sanhedrin was zonder enige twijfel bevooroordeeld ten opzichte van Jezus. Dat was ook wel te begrijpen, want de belangrijkste religieuze groeperingen binnen de Raad, name-lijk de Sadduceeën en de Farizeeën, waren kort tevoren nog het mikpunt geweest van Christus’ onbarmhartige kritiek. Ze waren zeker niet vergeten dat ze door hem waren vergeleken met wit gepleisterde graven, die van buiten wel mooi leken doch van binnen vol verderf waren (Matth. 23). Ze waren uitgemaakt voor blinde wegwijzers, huichelaars, uitzuigers, slangen en adderengebroed. En Annas, die verantwoordelijk was voor de gang van zaken in de tempel, herinnerde zich nog heel goed hoe Jezus daar de geldwisselaars en alle handelaren in offerdieren en devotieartikelen, eruit had gegooid onder het roepen van: ‘Dit is een bedehuis en geen rovershol!’ (Marc. 11:15). De Sadduceeën, die de sociale en economische aristocratie vormden, hadden bovendien weinig op met een barrevoets lopende armoedzaaier, die hen glashard voorhield dat hoeren en tollenaars hen voor zouden gaan in het Koninkrijk Gods (Matth. 21:31-32).
Het proces werd een schijnvertoning en een zwarte vlek op de eerbiedwaardige traditie van het Sanhedrin. De oude voorschriften werden met voeten getreden. Reeds de nachtelijke arrestatie was tegen de wet. De beschuldiging werd tijdens het proces wel driemaal veranderd. De getuigen waren vals en spraken elkaar tegen. Er werd geen onderzoek verricht naar de juistheid der beweringen en er werd geen verdediging toegestaan. Het proces doet, achteraf gezien, sterk denken aan de vele schijnprocessen die wij zo goed kennen uit onze tijd. Bijvoorbeeld de beruchte Moskouse processen in de jaren dertig, toen de communistische dictator Jozef Stalin zich op dezelfde wijze ontdeed van potentiële politieke tegenstanders. Ook in het Duits-land van Adolf Hitler waren soortgelijke processen geen uitzondering. Er zijn daar zelfs filmopnamen van bewaard gebleven die schokkend zijn om aan te zien. Zo werd in het geval van Christus dan de doodstraf voorgesteld op grond van ‘godslastering’. Het Sanhedrin mocht echter van de Romeinse bezetter niemand ter dood veroordelen. Dat recht had alleen de procurator Pilatus. Daarom werd Jezus op vrijdagmorgen tussen 6.oo en 8.oo uur naar het hoofdkwartier van Pilatus gesleept, het Praetorium in het fort Antonia.
Pilatus had als Romein geen boodschap aan de beschuldiging van godslastering en dus werd de aanklacht wederom een aantal malen veranderd en wel in aanzetten tot oproer, ontduiken van de belasting, verleiden van het volk en tenslotte ondermijning van het gezag van de Romeinse keizer. In een vermoedelijk diepgaand privégesprek geraakte Pilatus onder de indruk van Jezus’ persoonlijkheid en integriteit. Hij verklaarde hem onschuldig en sprak hem vrij. De Joodse leiders maakten bezwaar en dreigden over Pilatus een klacht in te dienen bij diens hoogste chef keizer Tiberius in Rome. Pilatus zag zijn carrière bedreigd. Als afleidingsmanoeuvre zond hij Jezus de Nazarener, die immers in Judea geboren was, naar de joodse koning van die landstreek: Herodes Antipas, die toevallig vlakbij resideerde. Het was slechts acht minuten lopen.
Herodes was de zoon van Herodes de Grote, die ruim dertig jaar tevoren de massale kindermoord te Bethlehem had bevolen. Zélf had hij een verhouding met zijn schoonzuster Herodias op wier aandringen hij nog niet zo lang tevoren Johannes de Doper had laten onthoofden. In de ogen van het joodse volk was Herodes Antipas dan ook een verachtelijk mens. Jezus bracht zijn minachting tot uiting door geen woord te zeggen en op geen enkele vraag te antwoorden. Bij de terugkomst van Jezus in het Praetorium verklaarde Pilatus het toegestroomde volk dat ook Herodes niets strafbaars had gevonden. Pilatus ging echter door de knieën voor de chantage van de op bloed beluste menigte op het pleintje voor zijn bureau. Die menigte was niet repre-sentatief voor het grootste deel van het joodse volk, dat pas vijf dagen tevoren de wonderbaarlijke profeet met groot enthousiasme in Jeruzalem had welkom geheten. Hosanna juichende mensen hadden zelfs hun overkleding uitgetrokken en die op de straatstenen uitgespreid toen Jezus, gezeten op een veulen, Jeruza-lem kwam binnenrijden (Marc. ii: 8-io, Luc. 19:36-39). Zo’n eerbewijs wordt maar zelden gegeven.
De mensen op het voorplein van Pilatus’ dienstwoning vormden vermoedelijk niet het beste deel van Jeruzalem ‘s bevolking. Welk fatsoenlijk mens staat ‘s ochtends bij zonsopgang voor een militair politiebureau om de dood van een medemens te eisen? Niemand toch? Het was hetzelfde soort raddraaiers dat men ook tegenwoordig nog overal in actie kan zien waar bloedige rellen worden uitgelokt. Toen stonden ze te krijsen: ‘Zijn bloed kome over ons en over onze kinderen.’ Dit holle gebrul van een hersenloze menigte werd een tekst in het evangelie van Mattheus. Deze éne zin in Mattheus 27:5 werd het meest dodelijke gif dat ooit in druk is verschenen. Het werd een vrijbrief voor meer dan negentien eeuwen verwoestend antisemitisme. Pilatus werd nog door zijn vrouw gewaarschuwd vooral geen vonnis over Jezus uit te spreken. Zij had over de wonderdoende rabbi gedroomd. Daarom deed de Romeinse landvoogd vermoedelijk nog een laatste poging om Jezus’ leven te redden. Hij liet hem geselen. Op dát moment was de procurator even ver van het Romeinse recht afgedwaald als Caiaphas van het joodse. Het was niet juist geweest om Jezus naar Herodes te sturen en het geselen van iemand die zo pas onschuldig was verklaard betekende een grove over-treding van de wet. Iedereen weet dat Christus gegeseld is, maar weinigen beseffen wat dat betekende.
De veroordeelde werd geheel naakt met touwen aan een stenen pilaar gebonden, de armen gestrekt omhoog. Er waren meestal twee soldaten die de geseling uitvoerden en ze sloegen om beurten met de zogenaamde flagrum, een Romeinse zweep. Deze bestond uit een kort handvat waaraan een tweetal spits toelopende leren riemen waren bevestigd. Aan het eind van de riemen waren hazelnootgrote loden kogels of de voetwortelbeentjes van een schaap bevestigd. Met dit verschrikkelijke instrument werd de huid van de veroordeelde letterlijk aan flarden geslagen. De slagen werden systematisch toegediend vanaf de schouders tot en met de kuiten. Het aantal slagen was bij de Romeinen in wezen onbeperkt. Men keek gewoon hoeveel de veroordeelde kon verdragen. Soms liep het aantal wel op tot honderd slagen. Totdat er praktisch geen huid meer was op de achterzijde van het slachtoffer, dat dan meestal bewusteloos in de touwen hing, omringd door een grote plas bloed. De geseling was bij de Romeinen een soort traditioneel voorprogramma bij de uitvoering van de doodstraf. De beschadiging van zóveel huid en de kneuzing van zóveel spierweefsel is in ernst te vergelijken met bijvoorbeeld een zeer diepe verbranding van het halve lichaamsoppervlak. Deze verwonding kan zonder medische hulp na enkele uren tot dagen dodelijk zijn. Daarom had de joodse wet het aantal slagen bij geseling tot maximaal 39 beperkt. De Romeinen dachten daar echter anders over.
Na de geseling werd Jezus door de soldaten nog bespot. Ze deden hem een rode mantel aan, zetten hem een soort kroon van gevlochten doornige twijgen op en sloegen hem bovendien in het gelaat en op zijn hoofd. De kroon, in de vorm van een muts, was vervaardigd uit de gedroogde takken van de Zizyphus Spina, een boom die vlijmscherpe dorens heeft van wel 2,5 cm lang. Die kunnen gemakkelijk dwars door de schedelhuid boren. Hierna werd Jezus door Pilatus nog publiekelijk tentoongesteld met de beroemd geworden woorden: ‘Ecce homo, ziet den Mens!’ Het moet een deerniswekkend gezicht geweest zijn. Waarschijnlijk was één oog dichtgeslagen. Het bloed stroomde over zijn gezicht en zijn kleding was met bloed doordrenkt. Mogelijk kon hij zich nauwelijks staande houden. Waarschijnlijk hoopte Pilatus met deze vertoning bij het publiek medelijden op te wekken zodat men het hierbij zou laten. Doch dit gebeurde niet. Ook de ruilprocedure met de moordenaar Barabbas ging niet door. En Pilatus, als een echte ambtenaar bang voor zijn carrière, bezweek uit lafheid voor de chantage van het volk. Mattheus, zelf een gewezen ambtenaar, beschrijft het sober: ‘… en hij gaf Hem over om gekruisigd te worden.’
De weg van Pilatus’ Praetorium naar Golgotha, later genoemd de Via Dolorosa, is nauwelijks 600 meter lang en kan langzaam lopend in twaalf minuten worden afgelegd. De weg is echter smal en hellend, de bestrating slecht en bovendien perst er zich immer een mensenmenigte doorheen. Langs deze weg moest Christus het zware dwarshout op zijn kapot geslagen schouders dragen. Het lukte hem niet. Vermoedelijk viel hij enige malen en kon hij niet meer overeind komen. Het staat niet in de Schriften. Maar wél is vermeld dat een willekeurige voorbijganger, genaamd Simon van Cyrene, die juist van het land kwam met zijn beide zonen, Alexander en Rufus genaamd, door de Romeinse bevelvoerder werd gedwongen de dwarsbalk te dragen. Simon had waarschijnlijk een soort volkstuintje even buiten de muren van Jeruzalem liggen. De Centurion gaf zijn order vermoedelijk niet uit medelijden. Hij was er namelijk verantwoordelijk voor dat de veroordeelden levend Golgotha zouden bereiken en niet halverwege al door uitputting zouden sterven. Op weg naar de executieplaats mocht Jezus zijn eigen kleren aanhouden. Dat was een concessie aan de joodse wet, die naaktloperij niet toestond. Romeinse veroordeelden daarentegen moesten geheel naakt hun dood tegemoet strompelen.
Het was het derde uur van de dag, naar onze berekening tussen 9.00 en 10.00 uur ‘s ochtends, toen de stoet Golgotha bereikte. De groep bestond uit een peloton soldaten onder het bevel van een centurion, vele nieuwsgierigen, huilende vrouwen, op wraak beluste Farizeeën en Sadduceeën, de ontzette familie en vrienden en tenslotte de drie veroordeelden: Jezus en twee dieven die ook gekruisigd zouden worden. De militairen boden de ter dood veroordeelden wijn met mirre of gal aan. Vermoedelijk werd dat mengsel beschouwd als een verdovend of pijnstillend middel, enigszins vergelijkbaar met de laatste sigaret vóór de fusillering of het glas cognac dat men in Frankrijk de veroordeelden altijd bij de guillotine aanbood. Christus weigerde te drinken. Toen werden de kleren van zijn lichaam getrokken. Deze plakten zonder twijfel aan zijn kapot geslagen rug, die vermoedelijk meteen weer ging bloeden. Met zijn rauw gegeselde schouders moest hij op de houten balk, het patibulum, gaan liggen. De spijkers werden door de polsen geslagen en daarna werd het patibulum waaraan hij hing op de ruwe verticale stipes geplaatst. Enkele ogenblikken later sloeg men met een 20 cm lange vierkante spijker zijn beide voeten aan de paal vast. De doodsstrijd begon. De martelende keuze tussen verstikking en verscheurende pijn. Knieën strekken, ademhalen, vlammende pijn in de voeten, knieën buigen, lichaam laten zakken, verscheurende pijn in de polsen, heftige benauwd-heid en dan toch maar weer de knieen strekken in een langzame dodelijke cadans. De beide armzalige dieven vochten links en rechts op dezelfde wijze hun uitzichtloze strijd om een beetje lucht. Op dat moment hing aan de andere kant van de stad, even buiten de zuidelijke stadsmuur, de discipel Judas al dood aan een boom. Vertwijfeld door wroeging had hij zelfmoord gepleegd. Op het zesde uur (omstreeks 12.00 uur ‘s mid-dags), toen de gekruisigden reeds drie uur lang aan de spijkers hingen ‘kwam er een duisternis over het gehele land’. Dit werd mogelijk veroorzaakt door een zandstorm, een zogenaamde chamsin, waarvan het stof de zon kan verduisteren.
De doodsstrijd ging naar een climax. Het zweet liep als water langs Zijn lichaam, waarvan de temperatuur tot een hoge waarde steeg. Medisch gezien heet dat hyperthermie. De spieren verkeerden in een continue kramptoestand. De ontwrichte polsen en voeten deden ondraaglijk pijn. Door bloedverlies, extreem zweten, dorst en oedeemvorming ten gevolge van de geseling, was het circulerend bloedvolume sterk verminderd. De bloeddruk daalde, de hartslag werd steeds sneller. De biochemische samenstelling van het sterk verzuurde bloed was mede door enorm zoutverlies nauwelijks nog met het leven verenigbaar. Het hart begon het op te geven, er ontstond zogenaamde decompensatio cordis, waardoor er vocht in de longen kwam. Longoedeem heet dat. De ademhaling werd reutelend. Het hart sloeg onregelmatig. Er was een ondraaglijke dorst. Doch voorbijgangers bespotten Hem en onder het kruis verdeelden de soldaten de kleren en dobbelden zij om het overkleed van de Koning der joden (Matth. 33:35).
Mattheus rapporteert dan verder: ‘Omstreeks het negende uur (3 uur ‘s middags) riep Jezus met luider stem zeggende: ‘Eli, eli lama sabachtha-ni?’ Dat is: ‘Mijn God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten?’ Het is de beginregel van de 22e psalm van David. Als groot kenner van de Tenach, de joodse Heilige Schrift, moet Jezus deze passage uit het hoofd hebben gekend. De psalm, meer dan duizend jaar vóór de kruisiging van Christus geschreven, schildert met profetische helderheid wat op Golgotha geschiedde:
Mijn God, mijn God waarom hebt Gij mij verlaten? verre zijnde van mijn verlossing, bij de woorden van mijn jammerklacht… Als water ben ik uitgestort en al mijn beenderen zijn ontwricht; mijn hart is gesmolten als was, het is gesmolten in mijn binnenste…
Een bende boosdoeners heeft mij omsingeld die mijn handen en voeten doorboren ze kijken toe, ze zien met leedvermaak naar mij ze verdelen mijn klederen onder elkaar en werpen het lot over mijn gewaden…
Tenslotte wendde de stervende zich nog eenmaal tot de soldaten: ‘Ik heb dorst.’ Op de executieplaats stond een kruik gevuld met ‘zure wijn’, zoals de Schrift dit vermeldt. Deze zure wijn werd door de Romeinen posca genoemd. Het was een soldatendrank die bestond uit een mengsel van wijn, water, azijn en geklutste eieren. Die drank was verfrissend en door de eieren nog een beetje voedzaam ook. Een prima verfrissing in het warme klimaat van Israël. Het was de Coca Cola van het Nieuwe Testament. Eén van de legionairs reikte Jezus een spons aan die gevuld was met deze posca.

Nadat de stervende Christus ervan gedronken had zei hij: ‘Het is volbracht.’ Johannes vermeldt: ‘En Hij boog het hoofd en gaf de geest.’
De vrijdag ging ten einde en de sabbat, waarop dat jaar tevens het joodse Pasen viel, naderde. En op de sabbat mochten er geen joodse lijken aan het kruis blijven hangen. Daarom waren er al leden van het Sanhedrin naar Pilatus gegaan om hem te vragen de executie te beëindigen door de benen van de veroordeelden met het crurifragium te doen verbrijzelen. De ervaring had immers geleerd dat de dood dan spoedig door shock en verstikking intrad. Dit gebeurde bij de beide dieven maar niet bij Jezus, want die was toen al gestorven. Pilatus wilde dit aanvankelijk niet eens geloven toen een zekere Jozef van Arimatea, een vooraanstaand lid van het Sanhedrin, hem dat kwam vertellen. Pilatus ontbood de commandant van het executiepeloton, de hoofdman over honderd, zoals de Statenbijbel het woorden ‘centurion’ vertaalt. Die bevestigde de mededeling van Jozef van Arimatea. Hoewel lid van de Grote Raad, had Jozef niet meegedaan met het schijnproces. Hij sympathiseerde in het geheim met de rabbi uit Nazareth en vroeg namens de familie het stoffelijk overschot op. Dat werd hem ook gegeven nadat de borst van de dode met een lans was doorboord. Zo luidden immers de Romeinse reglementen. Volgens Johannes 19:34 stroomde er toen water en bloed uit de wond. Dit is altijd als een soort wonder beschouwd. Maar het verschijnsel is medisch zeer wel te verklaren. Door het terminale falen van het hart, de eerder vermelde decompensatio cordis, had zich waarschijnlijk oedeemvocht opgehoopt in de longen en in de ruimte tussen de longen en de borstwand. Dat vocht liep er het eerste uit, later gevolgd door bloed. Het Schriftwoord was vervuld: ‘Geen been zal van Hem verbrijzeld worden’ en ‘… zij zullen zien op Hem die zij doorstoken hebben’ (joh. 19:36-37).Aan het einde van de middag was de verschrikkelijke vrijdag voorbij. De joodse wet was ernstig overtreden, evenals de Romeinse. Naast het klassieke joodse paasfeest dat de verlossing van het volk Israëls uit de Egyptische slavernij herdenkt, zou een ander paasfeest ontstaan. Uit het drama van Golgotha ontwikkelde zich een nieuwe religie, het Christendom. Daar heeft Christus zelf nooit iets van afgeweten want hij stierf als een vrome jood. Doch die nieuwe religie heeft wel geleid tot een spanningsveld tussen Christenen en het volk van Jezus zélf Dit verschil in inzicht heeft, samen met de tekst in Mattheus 27:5, miljoenen joodse medemensen het leven gekost. En tot in onze tijd heeft het leeghoofdig gebrul van het tuig voor het Romeinse bureau in Jeruzalem de unieke boodschap overstemd die Jezus van Nazareth ons na tweeduizend jaar nog steeds te bieden heeft. Het is een geschenk van het volk Israëls, een religieuze filosofie, berustend op een uniek godsbeeld als drijvende energie in het universum, als scheppende kracht, als bron van leven en als ethische maatstaf van het menselijk bestaan. Het belang hiervan werd zelfs aan de orde gesteld door een Farizeeër. Deze vroeg Jezus eens: ‘Meester, wat is het grootste gebod in onze wet?’ En de meester ant-woordde, verwijzende naar Leviticus: ‘Gij zult den Here, Uwe God liefhebben met geheel Uw ziel, met geheel Uw hart, uit geheel Uw verstand en uit geheel Uw kracht. En het tweede, daaraan gelijk is: Gij zult Uw naaste liefhebben als Uzelf. Een ander gebod, groter dan deze bestaat niet. Aan deze twee geboden hangt de ganse wet en de Profeten’ (Matth. 22:36-40, Marc. 12:30-31). Het is deze boodschap waarvan de geharde centurion van het executiepeloton misschien een vaag vermoeden kreeg toen hij aan het eind van die verschrikkelijke vrijdag de dode in het gezicht keek en met militair respect opmerkte: ‘Vere hic homo iustus erat!’, wat betekent: ‘Waarlijk, déze mens was rechtvaardig!’ (Luc. 23:47)

 

Moge de Here u rijkelijk zegenen…!!!

Fotobron hieronder.

http://geschiedenisenkunst.com/1275bronnen/911/simone-martini-pietro-lorenzetti

Pietro_Lorenzetti_-_Deposition_of_Christ_from_the_Cross_-_WGA13523

 

Bron.

http://www.paul-cristiaan-herbold.nl/386258253

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s